Frescoreis naar Basilicata en Apulië in mei 2012

Onder leiding van HOVO-docent drs. Ernest Kurpershoek, gespecialiseerd in Italiaanse renaissance en barok, vindt in mei 2012 een studiereis van acht dagen plaats naar grotkerken met fresco’s in Basilicata en Apulië, het uiterste zuiden van Italië. Een reis voor wie goed ter been is, want er zal af en toe langs grotkerken geklommen moeten worden. We verplaatsen ons van stad tot stad en naar de dorpen met een kleine touringcar. De bus met vaste chauffeur staat de hele week tot onze beschikking.

Er wordt ook aandacht besteed aan middeleeuwse kastelen, de barok van Lecce en de beroemde trulli van Alberobello, huisjes van kalksteen uit de 16de eeuw. Op sommige plaatsen van het voormalige Magna Graecia spreekt de bevolking nog Griko, zo ook een gemeenschap in Apulië rond Salento. De wortels van het Griko gaan terug op de antieke Griekse kolonisatie van Zuid-Italië.

In de Middeleeuwen ontstonden hele steden bestaande uit grotwoningen, -kerken en -kloosters. Sommige kerken zijn heel klein en simpel, met een enkel fresco, maar er zijn ook hele doolhoven van onderling verbonden kerk- en kloosterruimtes, inclusief beeldhouwwerk, ingebouwd meubilair en schilderingen. Ze getuigen van de aanwezigheid van zowel benedictijnen als Griekse kloosterlingen die volgens de regel van St. Basilus leefden. Vele Griekse monniken waren ten tijde van het iconoclasme in Klein-Azië naar Zuid-Italië gevlucht waar de bevolking overheersend Grieks sprak. Pas met de inval van de Normandiërs begon de latinisering van Zuid-Italië, en gingen de meeste kloosterlingen over van de orthodoxie en de Kerk van Constantinopel naar het katholicisme en de Kerk van Rome. Cultureel en artistiek bleef het Griekse element echter sterk aanwezig en resulteerde in een Grieks-Italiaanse mengcultuur die nog een lang leven beschoren was. Vele kerken verraadden in architectuur, de mozaïeken en iconografie Byzantijnse invloeden die geruisloos overgingen in meer specifiek Italiaanse kunstvormen. Maar zelfs vandaag de dag zijn er nog Griekse enclaves in Italië die de eeuwenoude Grieks-Italiaanse cultuur in leven houden. (Tekst: Ernest Kurpershoek).

Datum: zaterdag 19 t/m zaterdag 26 mei 2012. Het minimum aantal deelnemers is 12, het maximum 20. Deze reis is volgeboekt. We raden u aan een mail te sturen aan Dit e-mailadres is beveiligd tegen spambots, u heeft JavaScript nodig om het te kunnen bekijken als u belangstelling heeft voor dergelijke reizen in de toekomst, dan wordt u op de hoogte gehouden.

Prijs: € 1655,00. Hierbij zijn inbegrepen: vlucht, transfers vliegveld, overnachtingen met ontbijt, diners, entreegelden, vervoer en begeleide excursies. Niet inbegrepen: lunches, dranken, uitgaven van persoonlijke aard en fooien. Toeslag 1pk € 175,00.

Begeleiding: drs. Karina van der Meer.

Docent en gids: drs. Ernest Kurpershoek.

In dit fotoalbum kunt u foto's van het gebied bekijken.

Dag 1: Aankomst in Bari, havenstad en hoofdstad van Apulië. Rondwandeling in het oude stadsgedeelte. Dom van Bari en basiliek San Nicola, prachtige voorbeelden van Apulisch-romaanse bouwstijl. Transfer met de minibus naar Lecce voor drie overnachtingen in het Jugendstil Grand Hotel te Lecce, met buitenzwembad.

Dag 2: Lecce. Vele gebouwen stammen uit de 18de eeuw, toen er in barokke stijl werd gebouwd. Het materiaal was pietra di Lecce, een gemakkelijk te bewerken steensoort, waarmee overdadige versieringen werden aangebracht. De binnenstad is fraai gerestaureerd en het centrum is afgesloten voor verkeer. Ons viersterren hotel met buitenzwembad ligt op tien minuten lopen van de Dom.

Dag 3: Otranto, ooit een van de belangrijkste havens van de Romeinse republiek en daarna lange tijd een Byzantijns bolwerk. We bezoeken onder meer de Normandische Dom uit 1080 met een schitterende 12de-eeuwse mozaïekvloer. Galatina, met de Apulisch-romaanse basiliek Santa Caterina d’Alessandria. Deze kerk is geheel beschilderd met laatmiddeleeuwse fresco’s, met taferelen uit het Oude en Nieuwe Testament, een aantal jaar geleden prachtig gerestaureerd. In Veglie, een centrum van olijfolieproductie, is in een grot een oude Byzantijnse crypte, de cripta della Favana.

Dag 4: Massafra. Langs de kloven bevinden zich hier grotkerken, kapellen en kloosters. We bekijken 12de-14de eeuwse votieffresco’s in onder andere de Cappella-cripta della Candelora. In Massafra staat een kasteel uit 970 met vier grote torens waarvan een achthoekig. Mottola, een dorpje met een historisch centrum op 387 m. boven de zee, met uitzicht over de Golf van Taranto. In de omgeving bevinden zich verschillende grotkerken met fresco’s, waaronder de Sint Nicolaaskerk met een apsis waarin een goed bewaarde Christus Pantocrator.

Dag 5: Transfer naar Matera, met de benedenstad Sassi, letterlijk 'stenen'. Dit zijn grotwoningen. In de jaren vijftig werden de grotten ontruimd, tien jaar geleden woonde er (bijna) niemand meer. Sassi is nu in het kader van UNESCO werelderfgoed geheel gerestaureerd, er zijn weer woningen en zelfs hotels en restaurants. We logeren drie nachten in het eersteklas hotel Locanda San Martino met zwembad in de cisterne in Matera Sassi. We gaan langs trappen en paden op en neer lopend in de vele grotkerken fresco’s bekijken.

Dag 6: We gaan door het binnenland van Basilicata naar Altamura en Gravina di Puglia. In Altamura zijn nog resten van een oorspronkelijk 4 km lange megalithische stadsmuur uit de 5de eeuw voor Christus. De kathedraal S. Assunta was een van de vier keizerlijke basilieken van Frederik II in Apulië. Gravina di Puglia is spectaculair gelegen op de rand van een diep ravijn. Hier zijn in het oude gedeelte van de stad onder andere grotkerken te zien.

Dag 7: Venosa, waar Horatius werd geboren. We bekijken de indrukwekkende restanten van de abdij S. Trinità in combinatie met de resten van de Romeinse stad. In het gebied tussen Venosa en Melfi zijn enkele weinig bekende, maar fantastische bezienswaardigheden te bewonderen: de geheel beschilderde kerk in Ripacandida en de grotkapel van S. Margherita, met temidden van Byzantijnse fresco’s een ongebruikelijke afbeelding van Frederik Barbarossa. Melfi, gedomineerd door een middeleeuws kasteel waar Frederik II zijn beroemde grondwet uitvaardigde, de Constitutiones Augustales. Het kasteel is nu in gebruik als archeologisch museum. Eind van de middag transfer naar Alberobello, waar we een nacht logeren in een fraai hotel aan de rand van het museumgedeelte met de karakteristieke trulli, de opmerkelijke traditionele ronde huisjes met kegelvormige daken. Ze zijn van kalksteen gebouwd, zonder cement.

Dag 8: Vertrek vanaf Bari.

NB Het dagprogramma kan aan wijzigingen onderhevig zijn.

Aanbevolen literatuur: Ernest Kurpershoek, ITALIAANSE FRESCO’S, Olive Press, 2011. ISBN 9789077787304.

Capitool Reisgidsen ITALIË.